مقالات و اخبار علمی جهان تشیع

در مقابل اين تشويقات، گروه ديگر از حديث‌ها هستند كه به احتياط، دقّت، مواظبت دعوت مي‌كنند كه مبادا خود متعه، مورد سوء استفاده عياشان و بوالهوسان قرار گيرد و به جاي عامل اصلاح و تامين كننده ايمني جامعه، به ابزار فساد تبديل شود. اين حديث‌ها بر چند محور هستند:

1ـ متعه براي نيازمندان است:

يك: سألت ابا الحسن (ع) عن المتعة، فقال: هي حلال، مباح، مطلق، لمن لم يغنه اللّه بالتزويج، فليستعفف بالمتعه، فان استغني عنها بالتزويج فهي مباح له اذا غاب عنها:[1] از امام كاظم (ع) درباره متعه پرسيدم، فرمود: متعه حلال است، مباح است، جايز است براي كسي كه خداوند او را به وسيله ازدواج بي‌نياز نكرده است چنين كسي در صدد عفّت باشد به وسيله متعه، اگر به وسيله ازدواج، از متعه بي‌نياز باشد ليكن از همسرش غايب باشد، باز برايش مباح است.

مطابق اين حديث (و هر حديث و آيه) متعه براي نيازمندان تشريع شده است. نه براي عياشان. متعه براي تامين «عفت» است. نه ابزار بي‌عفّتي. متعه براي رفع نياز جنسي است. نه براي تشعيل شعله شهوت. شهوت آتشي است كه هر چه هيزم آن بيش تر شود، شعله اش بيش تر مي‌شود.

از هر فقيهي بپرسيد: «آيا تشعيل شعله شهوت، جايز است؟»، خواهد گفت: «حرام است». متعه براي فرو نشاندن شهوت است نه براي تقويت آن.

دو: سمعت ابا عبداللّه (ع) يقول في المتعة: دعوها اَما يستحيي احدكم ان يُري في موضع العورة، فيحمل ذلك علي صالحي اخوانه و اصحابه:[2] رها كنيد (به اصطلاح ولش كنيد) متعه را، آيا حياء نمي‌كند كسي كه از شماست در موضع شهوت ديده شود (همّتش عضو تناسلي باشد) و اين خصلت او بر برادران و دوستان پاك خصلتش، نيز حمل شود.

توضيح: يعني نه تنها خودش به «اهل شهوت» معروف شود، دوستانش نيز به اين خصلت متهم شوند. ـ مفهوم لفظ «صالح» در اين حديث نشان مي‌دهد آنان كه بدون نياز واقعي، متعه مي‌كنند، صالح نيستند.

سه: علي بن يقطين: قال سألت ابا الحسن (ع) عن المتعة. فقال: ما انت و ذاك قد اغناك اللّه عنها. فقلت: انّما اردت ان اعلمها فقال: هي في كتاب علي (ع). فقلت: نزيدها و نزداد؟ قال: و هل يطيبه الاّ ذاك:[3] پرسيدم از امام كاظم (ع) از متعه، فرمود: تو را با متعه چه كار!؟ خدا تو را از آن بي‌نياز كرده است. گفتم: فقط مي‌خواستم آن را بدانم (يعني هرگز قصد متعه كردن ندارم. به لفظ انّما توجه كنيد)، فرمود: مشروع بودن آن در كتاب علي (ع) آمده است. گفتم: مي‌توانيم بر مدت آن بيفزائيم زن نيز براي ما بيفزايد؟ فرمود: چه چيزي آن را گواراتر مي‌كند غير از افزودن.

توضيح: هر چه مدت متعه طولاني باشد به همان قدر به چند مطلب مهم دلالت دارد:

الف: اين نكاح متعه، يك اقدام صرفاً هوسي نيست.

ب: مودت و رحمة ـ به معنائي كه شرح آن گذشت ـ در ماهيت چنين نكاح متعه اي، هستند.

ج: هيچ كدام از طرفين، حرفه‌اي نيستند.

د: هيچ كدام از طرفين دچار بيماري رواني جنسي، نيستند.

هـ : هيچ كدام در صدد، اخفاي اين ازدواج، نيستند. ـ پيش‌تر بحث شد كه «لا سفاح و لا نكاح السرّ» و باز در مباحث آينده خواهد آمد.

پس چنين متعه اي، صحيح‌ترين و گواراترين ازدواج موقت است.

2ـ متعه نبايد به بهداشت جسمي و رواني لطمه بزند:

عبداللّه بن سنان: سألت ابا عبداللّه (ع) عن المتعة، فقال: لا تدلس (لا تدنّس) بها نفسك:[4] از امام صادق (ع) درباره متعه پرسيدم، فرمود: خودت را با آن آلوده نكن.

به ويژه در اين عصر و زمانه كه ايدز و امثال آن، غوغا مي‌كند. باز كاغذ و قلم برداريد و از هر فقيهي مي‌خواهيد بپرسيد: «اگر در متعه‌اي خطر ايدز باشد، حلال است؟» جواب خواهد آمد: «حلال نيست».

منبع:  كتاب : حلقات (3) جامعه شناسي متعه
نويسنده : مرتضي رضوي